istoria | Hirudoterapia | Pijawki Lecznicze | Poznań

Historia

Z ponad 650 żyjących na świecie gatunków pijawek, w Polsce żyje ich obecnie 24, lecz tylko jeden z nich Pijawka lekarska (Hirudo medicinalis) stanowiąca nie więcej niż 0,3 % populacji, ma zastosowanie w medycynie ludzkiej.

Już w epoce kamiennej praktykowano użycie pijawek do "leczniczego" upustu krwi jako siedliska złych duchów powodujących chorobę. Zapiski dotyczące medycznego wykorzystywania pijawek datują się do początku cywilizacji. Malunki przedstawiające przykładanie pijawek znaleziono w datowanych na 1500 lat p.n.e. grobowcach egipskich.

Chińskie pisma z l wieku n.e. w sposób dość szczegółowy opisują technologię medycznego stawiania pijawek. Tam też znajdują się odniesienia do sanskrytu, Persu, i arabskiej literatury omawiających leczenie pijawkami.

Pierwszym zachodnim dokumentem opisującym terapeutyczne wykorzystanie pijawek jest poemat Alexipharmaca napisany przez Nicandera Kolofonu żyjącego w 200 - 130 p.n.e.. Galen żyjący w roku 129 - 189, osobisty lekarz Marcusa Aureliusa, rozszerzył praktykę upustu krwi i stosowania pijawek przez ewolucję jego humoralnego pojęcia choroby.

Szczytowym okresem w leczniczym wykorzystaniu pijawki lekarskiej jest wiek 18 i 19. We Francji w tym okresie zużywano około 100 milionów sztuk pijawki lekarskiej rocznie. Podobne zużycie dotyczyło Rosji. Warto tylko dla ciekawości podać, że wpływy ze sprzedaży pijawek we Francji i Rosji były większe niż ze sprzedaży zbóż.

Ten dynamiczny okres pijawkowej prosperity spowodowały nowe teorie dotyczące chorób a szczególnie teoria Francoisa Broussaisa (1772 - 1832) dowodząca, że choroby powoduje zbyt duża produkcja krwi u niektórych ludzi, a jedyną metodą zaradczą jest częste stawianie pijawek oraz głodówka.

Ważnym świadectwem popularności pijawek jest fakt umieszczenia wizerunku pijawki lekarskiej (Hirudo Medicinalis) na jednej z obiegowych monet francuskich tamtego okresu.

Po roku 1830, praktyka stawiania pijawek zaczęła stopniowo zanikać w związku z wprowadzaniem na coraz szerszą skalę leków farmaceutycznych oraz homeopatyków.

Odkrycie przez Jana Haycrafta w 1884 r., że stanowiąca pożywienie pijawki krew nie ulega w jej przewodzie pokarmowym krzepnięciu a następnie wyizolowanie z niej pod koniec 1950 roku przez F. Markwardta, antykoagulanta - hirudyny, a do czasów dzisiejszych ponad stu pięćdziesięciu nowych organicznych związków chemicznych o bardzo ciekawych i pożądanych właściwościach leczniczych, zapewniło jej ponowny wzrost zainteresowania przez wiodące w stosowaniu pionierskich metod leczenia medyczne ośrodki naukowe, kliniki oraz szpitale na całym świecie.

Losy hirudoterapii (leczenia pijawkami) toczyły się dwutorowo.

Na Wschodzie (Białoruś, Rosja,Ukraina) zachowana jest pewna ciągłość. Leczenie pijawkami jest popularne cały czas, często zajmują się tym lekarze " z dziada i pradziada" a postęp nauki przyczynia się tylko do skuteczności i popularności tej metody.

Na zachodzie tego typu leczenie przez długi czas było zapomniane a dopiero właściwie u schyłku XX wieku nastąpiło ponowne odkrycie pijawek i ich właściwości. Obecnie w wielu krajach: Niemcy, Anglia, USA leczenie za pomocą pijawek refundowane jest przez lokalne kasy chorych.

Ja część swojego doświadczenia "pijawkowego" zdobywałem w Kijowie, w państwowej klinice alergologicznej, w której oprócz typowego leczenia w służbę medycyny już od 9 lat wprzęgnięto pijawki. Oczywiście najczęściej z pozytywnymi efektami.